Selectieve (wan)betaling

Recent heeft het Gerechtshof te ’s-Hertogenbosch zich weer eens over dit probleem gebogen. In zijn vonnis van 19 januari 2010 bepaalde het Hof dat er geen algemene regel bestaat die voorschrijft dat een debiteur verplicht is al zijn crediteuren naar evenredigheid van hun respectieve vorderingen te betalen. Wel kunnen zich bijzondere omstandigheden voordoen die met zich brengen dat selectieve betaling aan één of enkele crediteuren tot aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kan leiden. Als voorbeeld noemt het Hof een bestuurder van een vennootschap in zwaar weer die alleen zichzelf door de vennootschap laat betalen of wanneer uitsluitend groepsmaatschappijen worden betaald.

In het algemeen geldt dat in een situatie waarin een onderneming ten dode is opgeschreven, het de bestuurder niet meer vrij staat om in het belang van de vennootschap te handelen. In plaats daarvan moet de bestuurder in zo’n geval in het belang van de crediteuren handelen. Zo zal een bestuurder zijn verantwoordelijk moeten nemen een noodlijdende onderneming te staken als er redelijkerwijs geen mogelijkheid meer is op redding. Vóór het zover is echter, kan van een bestuurder worden verlangd om te proberen de onderneming op enige wijze voort te zetten. Volgens het Hof kan selectieve betaling juist onderdeel uitmaken van zo een reddingspoging. Als de onderneming daardoor gered wordt, hebben alle crediteuren daar baat bij. Lukt het uiteindelijk niet, dan leiden de in het kader van de reddingspoging verrichtte selectieve betalingen niet automatisch tot een aansprakelijkheid van de bestuurder.

Inherent aan deze situaties is dat deze beoordeeld worden met wijsheid achteraf. Volgens het Hof heeft dan ook als criterium te gelden of de bestuurder ten tijde van zijn handelen redelijkerwijs nog kon beslissen tot selectieve betaling over te gaan, of dat hij de onderneming had moeten staken. Staan alle seinen op rood en is de kans op overleven niet reëel, dan doet de bestuurder er goed aan geen risico’s te nemen en de onderneming te staken. In ieder geval doet de bestuurder er goed aan in die precaire situaties weg te blijven van selectieve (wan)betalingen.