Zoeken

Franchisenemer blijkt in dienst

Publicatie:
Het Financieel Dagblad
Datum:
18 september 2009
 
Tell a friend RSS feed

Vind een medewerker

Naam:
Branche: Rechtsgebied:

Franchisenemer blijkt in dienst

Grote gevolgen als rechter vindt dat sprake is van verkapte arbeidsovereenkomst.

Een franchiseovereenkomst kan gekwalificeerd worden als een arbeidsovereenkomst, met alle gevolgen van dien. Het is raadzaam hieraan te denken bij het opstellen van een franchiseovereenkomst.

Kwalificatie als arbeidsovereenkomst

Onlangs heeft de rechter in Groningen hierover een opmerkelijke uitspraak gedaan. ‘Voor de beantwoording van de vraag of er sprake is van een franchiseovereenkomst of van een arbeidsverhouding moeten alle feiten en omstandigheden in hun onderlinge samenhang worden gewaardeerd’, aldus de rechter.

De rechter hecht bij de waardering echter onterecht geen belang aan het gegeven dat partijen hun arbeidsrelatie op papier hebben omgezet in een franchiseovereenkomst, terwijl zij zich in praktijk gelijk zijn blijven gedragen. Evenmin hecht de rechter belang aan een door de franchisegever afgegeven minimuminkomensgarantie.
 
De rechter laat het ontbreken van een (schriftelijk vastgelegde) verplichting om persoonlijk de werkzaamheden te verrichten de doorslag geven bij de vraag of er sprake is van een verkapte arbeidsovereenkomst. Een franchiseovereenkomst kan door de rechter worden gekwalificeerd als een arbeidsovereenkomst. Een gevolg van die kwalificatie is een wettelijke bescherming van de franchisenemer als ware hij werknemer; de relatie tussen franchisegever en franchisenemer wordt mede beheerst door het arbeidsrecht.
De franchisegever kan de duurrelatie niet zonder meer beëindigen, terwijl de franchisenemer de duurrelatie tussentijds kan opzeggen, mits hij een opzegtermijn van één maand in acht neemt. De kwalificatie heeft niet alleen arbeidsrechtelijke gevolgen, er hangen ook verplichtingen aan in het kader van de sociale verzekeringswetgeving en belastingwetgeving.
Het risico van de kwalificatie als arbeidsovereenkomst geldt ook in een geval, zoals in Groningen, waar partijen uitdrukkelijk een franchiserelatie en géén arbeidsrelatie zijn overeengekomen. Niet alleen de bedoeling van partijen en dat wat zij op papier zetten is relevant, maar ook de wijze waarop zij feitelijk aan de overeenkomst uitvoering en inhoud gegeven.

Juist deze feitelijke uitvoering en feitelijke inhoud van de relatie is naar mijn idee wat de rechter hier onvoldoende laat meewegen. Als een franchisenemer feitelijk steeds zelf de werkzaamheden verricht, dan kan worden aangenomen dat hij daartoe verplicht is, zeker naarmate de werkzaamheden minder eenvoudig zijn en de franchisenemer gekozen is op grond van specifieke kwaliteiten.

Risico (verkapte) arbeidsovereenkomst

Wanneer bestaat nu dit risico van een (verkapte) arbeidsovereenkomst? Als er twijfel bestaat over de zelfstandigheid van een franchisenemer. Met enige regelmaat vormt deze zelfstandigheid de inzet van procedures, bijvoorbeeld met als doel het verkrijgen van loon of tussentijdse opzegging van de franchiseovereenkomst door een franchisenemer of juist als verweer op een beëindiging van de franchiserelatie door de franchisegever.

Een relatie typeert als een arbeidsrelatie als er sprake is van de persoonlijke verplichting om arbeid te verrichten, als er loon wordt voldaan en als er sprake is van een gezagsverhouding of het ontbreken van gelijkwaardigheid van partijen. Deze criteria worden zoals gezegd ingevuld aan de hand van alle feiten en omstandigheden van het geval en alle bepalingen van een overeenkomst in hun onderlinge samenhang bezien. Niet alleen een franchisegever met zelfstandigen zonder personeel loopt risico, maar ook de franchisegever die contracteert met persoonlijke holdings of management-bv’s.

Het is raadzaam de genoemde criteria in het achterhoofd te houden, niet alleen bij het opstellen van een franchiseovereenkomst, maar ook bij het uitvoeren van die overeenkomst in de dagelijkse praktijk.