“Shop-in-shop” in franchise land.
De systematiek van het exploiteren van een winkel binnen de muren van een andere winkel of ondernemingsruimte, wordt door steeds meer winkelformules gebruikt. Zo geeft V&D ruimte aan Esprit, geeft Dixons ruimte aan t-for-telecom en werken binnen Loods 5 meerdere zelfstandige ondernemers in één ruimte samen aan de exploitatie van hun producten.
Een shop-in-shop concept is in een aantal gevallen de oplossing voor het tekort aan geschikte winkellocaties. Soms komt het concept voort uit de creativiteit van samenwerkende, elkaar versterkende, formules. In een aantal andere gevallen is het een aanvulling op het eigen assortiment en soms wordt het gezien als een totaalconcept, zoals in het geval van Loods 5.
In alle gevallen is flexibiliteit en vrijheid voor de betrokken partijen een vereiste. Het is dan wel zaak om de juridische structuur van het shop-in-shop concept en de vereisten van de onderlinge samenwerking goed vast te leggen in een passende overeenkomst. Hierbij spelen meerdere kwesties een rol.
Beperkende factoren
Een van de meest gehoorde beperkende factoren is het wettelijke huurregime. Dit kan in de weg staan aan de flexibiliteit en contractsvrijheid van de betrokken partijen. Vooral de verhuurder van een ruimte kan verplicht zijn zich te houden aan bepaalde regels van dat wettelijke regime. Neem als voorbeeld de minimale huurtermijn van tien jaren. Afwijkende afspraken ten nadele van de huurder zijn nietig, tenzij de rechter toestemming geeft voor die afwijking. Die toestemming geeft hij niet snel. Zij is afhankelijk van onder andere de maatschappelijke positie van de huurder in vergelijking met de verhuurder. Hoe groter de economische machtspositie van huurder ten opzichte van verhuurder, hoe minder hij bescherming behoeft.
Ook auteursrechtinbreuken en merkinbreuken kunnen een rol spelen. Wat gebeurt er als een shop-in-shop exploitant inbreuk maakt op bijvoorbeeld de auteursrechten van een derde? Kan de eigenaar van de exploitatieruimte daar dan voor aansprakelijk worden gehouden? Het antwoord is ja. De verhuurder heeft een eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van derden. Van hem kan worden gevraagd dat hij optreedt tegen inbreukmakende activiteiten door zijn onderhuurder. Ook als hij zelf geen betrokkenheid heeft gehad bij de inbreukmakende acties.
Bij een shop-in-shop concept spelen uiteraard ook de afspraken met toeleveranciers, franchisenemers, en franchisegever een rol. Deze afspraken kunnen vrijheid geven of juist beperken in mogelijkheden. Tenslotte spelen allerhande arbeidsrechtelijke en bestuursrechtelijke vragen, zoals: is er sprake van overgang van onderneming” en “wat zegt het ter plekke geldende bestemmingsplan”.