De vrijgestelde beleggingsinstelling (VBI) is een fiscale status die een NV of een fonds voor gemene rekening van de Belastingdienst op verzoek kan verkrijgen. De VBI is bedoeld voor beleggingsfondsen maar kan ook worden gebruikt voor de directeur-grootaandeelhouder (dga). De VBI status levert fiscale voordelen op, op het gebied van vennootschapsbelasting. Het rendement dat wordt behaald met de VBI is wél belast met inkomstenbelasting in box II.

De NV die de VBI status wil verkrijgen ontstaat veelal door een juridische afsplitsing van een bestaande BV/NV van een aandeelhouder, waarbij een beleggingsportefeuille of een bedrag in contanten overgaat naar de VBI (NV).

Voor een juridische afsplitsing is een wettelijke procedure voorgeschreven, waarvoor formele (notariële) stukken en (accountants-)verklaringen dienen te worden opgemaakt en termijnen moeten worden nageleefd. De inhoud van de benodigde stukken zal door het notariaat op maat gemaakt worden. Overleg tussen het notariaat, de fiscalist en de accountant van de NV is noodzakelijk.